Şüpheli Alacak Ayırmanın Şartları ve Muhasebeleştirilmesi

Written by Genel

Şüpheli Alacak Ayırmanın Şartları ve Muhasebeleştirilmesi

Ticari kazançların muhasebeleştirilmesinde “dönemsellik” ve “tahakkuk” ilkelerinin göz önünde bulundurulması gerekiyor. Dönemsellik ilkesi gelir veya giderlerin ilgili yıl içinde dikkate alınması gerektiğini söylerken tahakkuk ilkesi ise ticari kazancın tespitinde gelir veya giderin tahsil edilmesinin değil doğmasının yani tahakkuk etmesinin yeterli olduğunu söylüyor. Bazı durumlarda ise tahakkuk ilkesine göre gelir olarak kaydedilmiş fakat dönemsellik ilkesinin gerektirdiği dönemde tahsil edilememiş ve şüpheli duruma gelmiş gelir olabilir.

 

Şüpheli alacak kavramı “128. Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı” Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği’nde “Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi birkaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakları kapsar” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre bir alacağın şüpheli olabilmesi için;

 

  • Ticari veya zirai kazançla ilgili olması
  • Dava veya icra safhasında olması
  • Yazı ile birden fazla kez istenmiş olmasına rağmen ödenmemiş olması gerekiyor.

128 Şüpheli Alacak Hesabının İşleyişi

Daha önceden kaydedilmiş ilgili hesabın (“120. Alıcılar”, “121. Alacak Senetleri”, “126. Verilen Depozito ve Teminatlar”, “127. Diğer Ticari Alacaklar”) alacağı karşılığında 128. Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına borç kaydedilerek muhasebeleştirilir. Böylece normal alacaklardan ayrılır. Ayrılacak karşılık tutarı değerleme gününün tasarruf değeri göz önünde bulundurularak belirlenir.

 

Şüpheli Alacağın Kaydı;

  ——————————–  /  ——————————

128.ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR              500.000

 

120.ALICILAR                          500.000

——————————–  /  ——————————–

 

Karşılık Ayrılması;

  ——————————–  /  ——————————

654.KARŞILIK GİDERLERİ                             500.000

 

129.ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI         500.000

——————————–  /  ——————————–

 

Şüpheli Alacağın Kısmen Tahsili;

 

——————————–  /  ——————————–

100.KASA                                                          250.000

 

128.ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR                              250.000

 

——————————–   /  ——————————-

129.ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI          250.000

 

644.KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                     250.000

——————————–  /  ——————————–

 

Tahsilin İmkansız Hale Gelmesi;

 

——————————–  /  ——————————–

129.ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI            250.000

 

128.ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR                               250.000

——————————–  /  ——————————–

 

Dönem Sonu Kayıtları;

 

——————————–  /  ——————————–

690.DÖNEM KARI veya ZARARI                           500.000

 

654.KARŞILIK GİDERLERİ                    500.000

——————————–  /  ——————————–

644.KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                        250.000

 

690.DÖNEM KARI veya ZARARI                    250.000

——————————–  /  ——————————–

Şüpheli Alacak Ayırma Koşulları

Şüpheli alacak ayırabilmek için hangi koşullara uyması gerektiğini yazımızın başında kısaca belirtmiştik. Şimdi bu koşulları biraz daha detaylı ele alalım.

Ticari ve Zirai Kazançla İlgili Olması

Şüpheli hale gelmiş alacak için karşılık ayırma şartlarından biri ticari veya zirai faaliyet kapsamında mal veya hizmet teslimi ve sonucunda zirai veya ticari kazanç elde etmiş olmanız gerekiyor. Tahakkuk etmesi yeterli olan ticari ve zirai kazançlarınız için karşılık ayıracağınız alacaklar, kanuni deftere hasılat olarak kaydedilmelidir. Burada şunu da belirtmek isteriz; serbest meslek gibi vergileme için gelirin tahsilinin gerektiği meslek grupları şüpheli alacak ayıramaz.

Ödeme Vadesinin Geçmiş Olması

Şüpheli alacak ayırabilmeniz için defter kayıtlarınızdaki alacakların vadesinin geçmiş olması gerekiyor. Vadesi gelmediği halde şüpheli alacak ayırmak istiyorsanız, bu mümkün. Fakat bu tür karşılıklar safi kazancın tespitinde gider olarak indirilemiyor.

Teminata Bağlı Olmaması

Menkul rehni, gayrimenkul ipoteği veya kefalete bağlı olmak gibi bir teminata bağlanmış ise şüpheli alacak ayırmak mümkün değil. Kısmen teminatlı ise teminatlı olmayan kısmı için şüpheli alacak ayırabilirsiniz.

Alacak, Dava veya İcra Safhasında Bulunmalı ya da Yapılan Protestoya veya Yazı ile Bir Defadan Fazla İstenmesine Rağmen Ödenmemiş Olmalı

Şüpheli alacak ayırmak için alacağın dava ve icra safhasında olması gerekirken, dava ve icraya değmeyecek kadar küçükse borçluya birden fazla taahhütlü isten yazısı gönderilmeli veya protesto edilmeli. Eğer dava ve icra yoluna girerseniz, şüpheli alacak ayırabilmeniz için icra takibini ciddi bir şekilde yapmanız gerekiyor. Dosyanız takipten düştüğü takdirde şüpheli alacak ayrılamayacağına dair Danıştay kararları mevcut.

Şüpheli Alacak Ayırmanın Etkisi

Şüpheli alacak ayrılmasının sebebi gerçek kazancın vergilendirilebilmesi. Tahsili mümkün olmayan kazançlar vergi matrahından düşülmezse elinize geçmeyen kazançlarınız için de vergi ödemiş olursunuz.

 

Bildiğiniz üzere kredili satışlar oldukça yaygın. Tahakkuk ilkesi gereğince kredili satışların gelir kaydı, meydana geldiği dönemde yapılacağı için ileride tahsilat gerçekleşmediğinde mükellefler karşılık ayırarak elde edemedikleri gelirin vergisini ödemek zorunda kalmazlar.

 

Vergileme noktasında elde edeceğiniz avantaj ne yazık ki KDV’de geçerli olmayacak. Bunun sebebi ise KDV’nin daha önce beyan edildiğinden geri iadesinin mümkün olmaması.

Özet
Şüpheli Alacak Ayırmanın Şartları ve Muhasebeleştirilmesi
Yazı Adı
Şüpheli Alacak Ayırmanın Şartları ve Muhasebeleştirilmesi
Tanım
Şüpheli Alacak Ayırmanın Şartları ve Muhasebeleştirilmesi nasıl yapılır hakkında bilgiler
Yazar
Yayıncı Adı
Çetinkaya Müşavirlik

Last modified: 27 Eylül 2017

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir